Rwa kulszowa? To może być zespół mięśnia gruszkowatego.
Rwa kulszowa ma różne odsłony. Jest to tak na prawdę potoczna nazwa dość popularnego syndromu jakim jest ucisk na jeden lub więcej korzeni nerwowych wychodzących z dwóch ostatnich poziomów kręgosłupa lędźwiowego (L4-L5 oraz L5-S1). Czy zawsze musi być ona prowokowana przez uszkodzenie krążka międzykręgowego? Otóż nie. Oczywiście, zazwyczaj dzieje się to właśnie w takim schemacie, jednakże tkanki miękkie otaczające powyższe korzenie i tworzony przez nie nerw kulszowy również mogą być przyczyną tak zwanych dolegliwości bólowych pseudokorzeniowych. Tak właśnie dzieje się w przypadku zespołu mięśnia gruszkowatego.
Położenie mięśnia gruszkowatego (piriformis) względem nerwu kulszowego (sciatic nerve). Przykurcz tego mięśnia może powodować objawy rwy kulszowej.
Dlaczego mięsień gruszkowaty może powodować ból?
Mięsień gruszkowaty to niewielka struktura kurczliwa leżąca w okolicy stawu biodrowego. Jej przyczep początkowy można zlokalizować na bocznej części kości krzyżowej, skąd zwężając się przebiega w stronę kości udowej. Położenie oraz funkcja tego mięśnia nie różni go zbytnio od innych struktur kurczliwych odpowiadających za rotację zewnętrzną stawu biodrowego.
A jednak mięsień gruszkowaty lubi odróżniać się z tłumu często powodując duże dolegliwości bólowe. Jak to robi? Wszystko spowodowane jest jego specyficznym położeniem oraz budową. Otóż jego bliskim sąsiadem jest wspomniany wcześniej nerw kulszowy, który w zależności od ukształtowania anatomicznego ma swój przebieg zaraz za brzuścem mięśnia gruszkowatego, a czasem nawet poprzecznie go przebija.
Takie położenie obu struktur połączone z nadmiernym napięciem rotatorów zewnętrznych biodra sprzyja „gilotynowaniu” (zgniataniu) nerwu kulszowego, a co za tym idzie ostrym dolegliwościom bólowym okolicy pośladka oraz dalej położonych części kończyny dolnej. Objawy te są czasami wręcz identyczne jak przy rwie kulszowej spowodowanej falą zdarzeń powstałych w skutek uszkodzenia krążka międzykręgowego i uciskiem otaczających go struktur na tkankę nerwową.
Co boli przy zespole mięśnia gruszkowatego?
Jak już wspomniałem ten niewielki mięsień może zdecydowanie uprzykrzyć nam życie. Bóle jakie pojawiają się w przypadku jego przykurczu są zazwyczaj bardzo wyraziste, czasem stałe i mocno rozlane po całej kończynie dolnej na przykład podczas siedzenia na twardym krześle, a nierzadko ostre, przeszywające, pojawiające się w określonych pozycjach.
Z powodu tego, iż mięsień gruszkowaty w pozycji stojącej kurcząc się wspomaga głównie ruchy rotacji zewnętrznej, odwiedzenia oraz zgięcia w biodrze to właśnie w ruchach przeciwnych (podczas jego rozciągania) ból pojawiać się będzie najczęściej. Mięsień ten jest także bardzo ważną strukturą zapobiegającą opadaniu miednicy podczas poruszania się.
Dlatego też pacjenci, u których zdarza się właśnie zespół tego mięśnia zgłaszają dolegliwości głównie podczas szybkiego chodzenia lub biegu w momencie kontaktu pięty nogi chorej z podłożem, ponieważ właśnie w tej części cyklu chodu mięsień gruszkowaty wraz z resztą mięśni odwodzących biodro aktywuje się bardzo mocno umożliwiając nam stabilne przeniesienie drugiej nogi w kolejnym kroku.
Przypadkiem, w którym również wspomniany wyżej zespół bólowy może się objawiać jest dość popularna pozycja siedzenia z nogą bolesną założoną na nogę zdrową. Pozycja ta wymusza rotację zewnętrzną stawu biodrowego w jego zgięciu powyżej 70 stopni, co również rozciąga mięsień gruszkowaty i „przyciska” go do nerwu kulszowego. Zdarza się, że już samo siedzenie (na przykład w miękkim, głębokim fotelu w samochodzie) lub ucisk ręką okolicy środkowej pośladka powoduje wyraźne, ciągnące się wzdłuż nogi bóle promieniujące od pośladka.
Jak samodzielnie zdiagnozować zespół mięśnia gruszkowatego?
Diagnoza tak na prawdę często jest bardzo trudna nawet dla doświadczonych, dobrze przeszkolonych fizjoterapeutów. Jak już wspomniałem objawy występujące w przypadku tego zespołu pokrywają się z bólami występującymi podczas rwy kulszowej powodowanej uciskiem na nerw w obrębie kręgosłupa, dlatego też różnicowanie tych struktur samemu, nie należy do najprostszych.
Dobrym testem jest próba kontrolowanego opuszczania miednicy z nogą ustawioną w rotacji wewnętrznej w biodrze. Jednakże ruch ten wywołuje także zgięcie kręgosłupa w stronę bolącej nogi, co w przypadku rwy kulszowej korzeniowej również może dać dolegliwości bólowe.
Test opuszczania miednicy w rotacji wewnętrznej stawu biodrowego.
Inną możliwością jest testowanie tego mięśnia w leżeniu na plecach. W tym przypadku stopę zgiętej w kolanie nogi testowanej ustawiamy po zewnętrznej stronie kolana wyprostowanej nogi zdrowej. Pociągamy za kolano nogi bolesnej ręką przeciwną i obserwujemy, czy podczas tego złożonego, globalnego ruchu pojawiają się znane nam dolegliwości bólowe.
Test napięcia mięśnia gruszkowatego w leżeniu na plecach.
W przypadku zespołu mięśnia gruszkowatego przydatna jest również palpacja, czyli uciśnięcie okolicy pośladka. Jeśli poprzez sam ucisk jesteśmy w stanie wywołać znajome objawy może to świadczyć o konflikcie mięśnia i nerwu kulszowego.
Najlepszą i najbardziej pewną diagnozą jest oczywiście diagnoza fizjoterapeutyczna lub lekarska. Pamiętajmy, iż przy długo utrzymujących się, znacznych dolegliwościach bólowych, drętwieniach oraz na przykład deficytach siły lub ruchomości kończyny dolnej konieczna jest wizyta u specjalisty. Profesjonalna, pełna diagnostyka układu neurologicznego oraz mięśniowo – szkieletowego może uchronić nas od nieodwracalnych zmian w przypadku uszkodzeń dyskowych.
Jak leczyć zespół mięśnia gruszkowatego?
Bardzo dobrym sposobem na globalne rozluźnienie mięśni rotatorów zewnętrznych biodra jest stretching lub rolowanie okolicy pośladka. Daje ono szybkie, jednak nie zawsze trwałe usunięcie dolegliwości bólowych. Jednostronne napięcie mięśnia gruszkowatego bardzo często pojawia się w skutek asymetrii miednicy lub nieprawidłowego ustawienia bioder, co również powinno być zdiagnozowane przez fizjoterapeutę oraz poddane leczeniu jako przyczyna powstawania przeciążeń. W przypadku tej dolegliwości skuteczna może się okazać również fizykoterapia w postaci prądów TENS oraz kinesiotaping rotatorów zewnętrznych pośladka.
Globalne rolowanie tylno – bocznej części pośladka.
Rolowanie mięśnia gruszkowatego i głębokich mięśni rotatorów zewnętrznych.
Rozciąganie mięśnia gruszkowatego po lewej stronie.
Pamiętajmy!
Jeśli nie jesteśmy pewni co nam dolega koniecznie skonsultujmy objawy z lekarzem lub doświadczonym specjalistą. Przypadki opadania stopy, zaburzeń zwieraczy lub niezmiennych bóli utrzymujących się 24 godziny na dobę są bardzo niebezpiecznymi objawami i wymagają natychmiastowego leczenia specjalistycznego. Rozsądek jest kluczem do naszego zdrowia.
A jak jest z rolowaniem mięśni nóg (i właściwie całej reszty), lepiej je robić na naprężonych mięśniach czy rozluźnionych,np łydka,roluje ze stopą zadarta i nie czuję żadnego dyskomfortu,kieruję stopę w… Czytaj więcej »
Mięśnie zazwyczaj roluje się na ich rozciągnięciu. Odczucie po odpuszczeniu napięcia łydki może się wiązać bardziej z uciskiem okostnej kości piszczelowej, aniżeli rolowanego mięśnia, ale jeśli skutkuje lepszym rozluźnieniem to… Czytaj więcej »
Dzięki ;), jeszcze jedno, czy przy tej pseudorwie może być takie uczucie w łydce jakby skurczu mięśnia (jakiegoś pojedynczego pasma (nie wiem jak to określić) , ostatnio lekko nawala mnie… Czytaj więcej »
To znaczy, że prawdopodobnie jest gdzieś w kręgosłupie konflikt jednej ze struktur z korzeniem nerwowym. Koniecznie do diagnostyki i leczenia. RTG nie wykaże za dużo, tu lepszym badaniem diagnostycznym jest… Czytaj więcej »
Przecenia Pan możliwości fizjoterapeuty. Mam takie same dolegliwości jak ZEED i niestety nie tak łatwo opanować ten problem. Miałam już 7 wizyt u fizjoterapeuty – osteopaty(dyplomowanego) i nadal mnie boli!… Czytaj więcej »
Każdy pacjent jest inny. To, że niektórzy pacjenci nie reagują na rehabilitację nie oznacza, że każdy przypadek nie będzie na nią reagować. Proszę nie uogólniać swoich doświadczeń na wszystkich. Pozdrawiam.
Witam, Prawdopodobnie mam właśnie problem z opisywanym przez Pana mięśniem. Fizjoterapeuta leczy mnie na rwę kulszową od rzekomego ucisku na dysk ponieważ z RTG coś tam wyszło, że jest pomniejszony… Czytaj więcej »