10 faktów i mitów na temat krążka międzykręgowego (dysku).

 

1. Dysk i krążek międzykręgowy to to samo. FAKT

Krążek międzykręgowy to struktura anatomiczna, którą potocznie nazywa się po prostu dyskiem ze względu na jej charakterystyczny, „jajowaty” kształt. Choroba krążków międzykręgowych również nazywana jest dyskopatią kręgosłupa.

 

2. Krążek międzykręgowy jest twardą strukturą. MIT

Krążki międzykręgowe wcale nie są tak twarde, jak mogłoby się wydawać. Przede wszystkim dyski nie są strukturami jednolitymi i w uproszczeniu można je podzielić na dwie odrębne składowe: galaretowata substancja wewnętrzna zwana jądrem miażdżystym oraz otaczające je mocne, kolagenowe pierścienie włókniste. Każda z tych struktur spełnia inne zadanie.

Jądro miażdżyste dzięki swojej elastyczności jest w stanie amortyzować obciążenia działające na kolumnę kręgosłupa i „rozprowadzać” je równomiernie po całym segmencie. Wyobraź sobie balon napełniony powietrzem, który uciskany z dwóch stron „szuka” sobie miejsca zmieniając swój kształt, jednak nie zmieniając objętości. Tak mniej więcej działa również jądro miażdżyste.

Pierścienie włókniste są swego rodzaju granicą bezpieczeństwa dla uciskanego jądra miażdżystego. Mają one za zadanie nie doprowadzić do uszkodzenia struktury wewnętrznej dysku z powodu nadmiernego ucisku lub rozciągnięcia. Mają one również możliwość odkształcania się, ale mocna, kolagenowa struktura pozwala na to tylko w ograniczonym stopniu.

dysk

Schemat powstania przepukliny jądra miażdżystego („wypadnięty dysk”).

 

3. Dysk może wypaść z kręgosłupa. MIT

Setki razy w swojej karierze zawodowej słyszałem od pacjentów o „wypadniętym” dysku. Otóż krążek międzykręgowy nie jest tylko wsunięty pomiędzy dwa kręgi, nie mając z nimi żadnego połączenia. Dzięki tak zwanym blaszkom granicznym jest on na stałe przytwierdzony do dolnego brzegu kręgu powyżej, oraz górnego brzegu kręgu poniżej.

Jest to połączenie tak mocne, że w przypadku bardzo nagłego urazu prędzej nabawimy się rozerwania struktury pierścieni włóknistych i jądra miażdżystego, niż oderwania ich od blaszek granicznych. Co dzieje się w takim razie w przypadku potocznie zwanego „wypadnięcia” dysku?

To powszechne „wypadnięcie” to nic innego jak rozerwanie pierścieni włóknistych, skutkujące rozlaniem się galaretowatego jądra miażdżystego na zewnątrz dysku. Każdy z Was widział w życiu jajko ugotowane na miękko (niektórzy nie lubią, mogli nie jeść). Co się stanie gdy przetniesz do połowy białko i naciśniesz na jajko z góry i z dołu? No właśnie…to samo dzieje się z dyskiem.

przepuklina-kolaz

Masywne szkodzenie dysku (rozlanie jądra miażdżystego). Po lewej obraz MRI, po prawej schemat anatomiczny.

 

4. „Wypadnięty” dysk można nastawić. MIT

Skoro już wiemy co dzieje się z dyskiem w trakcie jego potocznego „wypadnięcia” to nie trudno się domyślić, że nie da się go również nastawić z powrotem. Wracając do wspomnianego jajka na miękko, czy jesteś w jakikolwiek sposób wcisnąć rozlane żółtko do jego środka? Tak myślałem. Co dzieje się w takim razie z uszkodzonym dyskiem podczas manipulacji kręgosłupa?

Może to dziwne, ale tego do końca nie odkrył jeszcze nikt. Wielką tajemnicą fizjoterapii jest to, jak zachowuje się krążek podczas manipulacji. Teoria, którą ja wyznaję mówi, iż właśnie dzięki mocnym blaszkom granicznym podczas silnego ruchu manipulacji (czy to rotacja, czy tzw. translacja) poszczególne części dysku pociągane są przez oddalające się kręgi w przeciwne strony. Powoduje to dekompresję okolicy dysku oraz zmianę ułożenia rozlanej części jądra miażdżystego. Dzięki takiej interwencji może się ono przemieścić w miejsce nie uciskające na struktury nerwowe, jednak dysk nadal pozostaje uszkodzony i nie ma możliwości powrotu do swojej pierwotnej struktury.

 

5. Dyskopatia to poważna choroba. MIT

Dyskopatia MOŻE być poważną chorobą, jednak nie zawsze tak się dzieje. Dyskopatią nazywa się każdą zmianę w krążku międzykręgowym, co oznacza, iż również niewielkie odwodnienie dysku już może zostać nazwane jako ta „groźna” choroba. Jeśli zdiagnozowano u Ciebie dyskopatię na zdjęciu rentgenowskim to jeszcze się nie przerażaj, ale już zacznij działać. Mogą to być niegroźne, wstępne zmiany zwyrodnieniowe krążka, które bez fizjoterapii z czasem będą postępować (swoją drogą nie da się ocenić struktury krążka w RTG, ponieważ zwyczajnie go na tym zdjęciu nie widać).

zrzut-ekranu-2016-06-21-o-22-06-48

Samoleczenie sekwestru na poziomie L3-L4 oraz L4-L5. Po lewej początek epizodu, po prawej MRI po 4 miesiącach.

 

6. Uszkodzony dysk może wyleczyć się sam. FAKT

Wiemy już w jakim mechanizmie uszkadza się krążek międzykręgowy. Wiemy również, że zmiany te są w zasadzie nieodwracalne. W takim razie jak to się dzieje, że u części pacjentów nawet bez rehabilitacji uszkodzona część dysku potrafi z czasem zniknąć?

Otóż ponownie trzeba przyznać, że organizm ludzki to niesamowita struktura mająca ogromne możliwości samoleczenia. W przypadku „rozlania się” jądra miażdżystego z jednoczesnym oderwaniem się jego uszkodzonej części od reszty dysku zostaje ona zaatakowana przez komórki żerne (makrofagi), które są w stanie całkowicie wchłonąć niepotrzebną strukturę.

Czy to oznacza, że dysk leczy się sam? Tak, ale nie do końca. Krążek międzykręgowy nadal jest uszkodzony (odwodniony, z blizną po epizodzie sekwestracji), a jego część zostaje nieodwracalnie utracona, przez co narażony jest na kolejne uszkodzenia i przyspieszone zmiany zwyrodnieniowe. Z drugiej strony jednak zdarza się, że nawet bez interwencji fizjoterapeuty kręgosłup przestaje boleć, pozostawiając za sobą szereg niekorzystnych kompensacji w organizmie. Nie jest to wyleczenie całkowite, ale faktycznie stan pacjenta się poprawia.

 

7. Głównym składnikiem krążków międzykręgowych jest woda. FAKT

Jak już wspomniałem w punkcie 2 dysk składa się w uproszczeniu z jądra miażdżystego oraz pierścieni włóknistych. To pierwsze składa się w 70-90% z wody (w zależności od wieku pacjenta), drugie zaś to mocna struktura kolagenowa, która również jest bardzo dobrze uwodniona.

To właśnie brak prawidłowej wymiany wody w dysku (np. w skutek długotrwałej, nadmiernej kompresji) jest głównym powodem powstawania wczesnych zmian zwyrodnieniowych w strukturze krążka.

 

8. Rehabilitacja może wyleczyć dyskopatię. MIT

Skoro wiemy czym jest dyskopatia to dość łatwo się domyślić, że pojawienie się zmian zwyrodnieniowych w krążku jest nieuniknione. Czy da się ją całkowicie wyleczyć fizjoterapią? Otóż niestety nie. Dobrą informacją jest fakt, iż właśnie dzięki rehabilitacji jesteśmy w stanie zahamować szybki postęp degeneracji uszkodzonego dysku.

Innymi słowy mówiąc, dyski tak jak i cały organizm z wiekiem się starzeją, jednak dzięki fizjoterapii proces ten może przebiegać wolniej.

 

9. Krążek międzykręgowy zmniejsza swoją objętość w ciągu dnia, a zwiększa w nocy. FAKT

Dobrze uwodniona struktura dysku nie ma łatwego życia. W ciągu dnia nieustannie ulega kompresji, by w nocy znaleźć kilka godzin na odpoczynek w pozycji leżącej. Wspomniana wcześniej woda wraz ze składnikami odżywczymi dostarczana jest do wewnątrz krążka za pomocą blaszek granicznych (na zasadzie dyfuzji: wyciskania i wciągania wody z powrotem). W ten właśnie sposób w ciągu dnia dysk traci część wody, którą wchłonąć powinien w ciągu nocy.

Potwierdzeniem takiego stanu rzeczy jest fakt, iż różnica wzrostu rano i wieczorem u przeciętnego człowieka wynosi około 2-3 cm na rzecz początku dnia. Rano jesteśmy zwyczajnie wyżsi. Jeśli nie wierzycie sprawdźcie to na sobie. 🙂

stabilizacja-kregoslupa-ledzwiowego

Stabilizacja kręgosłupa lędźwiowego z wszczepionym implantem dyskowym.

10. Uszkodzony dysk można wymienić na nowy. FAKT

Aktualnie nowoczesna neurochirurgia ma możliwości wymiany uszkodzonego krążka międzykręgowego na nowy, sztuczny implant dyskowy. Jest to jednak możliwe tylko u części pacjentów i nie u wszystkich dobrze się sprawdza.

Jedno jest pewne Jeśli jesteśmy w stanie zapobiec szybkiej degeneracji krążka powinniśmy zrobić wszystko, żeby na własnej skórze nie przekonać się, czy punkt numer 10 faktycznie jest możliwy. Dbajcie o swoje krążki międzykręgowe przede wszystkim profilaktyką w życiu codziennym, a może ten post będzie dla Was tylko ciekawostką, a nie niezbędną informacją jak radzić sobie z dyskopatią. 🙂

 

Masz pytanie dotyczące krążków międzykręgowych lub dyskopatii? Chętnie odpowiem na nie w komentarzu poniżej, więc pisz śmiało!

459
Dodaj komentarz

avatar
206 Comment threads
253 Thread replies
2 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
189 Comment authors
PiotrMałgorzataAdamMagdaAga Recent comment authors
  Subscribe  
Powiadom o
Kasia
Gość

Cześć! Mam jedno pytanie. Moja znajoma ma stwierdzoną dyskopatię w odcinku lędźwiowym. Dodatkowo ma chorobę zwyrodnieniową i jej kręgosłup lędźwiowy jej całkowicie usztywniony. Czy w jej przypadku możliwe jest wysunięcie… Czytaj więcej »

EWELINA
Gość

Mam pytanie. W opisie TK mam zapis dyskopatia L5-S1 w postaci centralnej przepukliny jądra miażdżystego na gł. 4mm .Czyto już zaawansowany stan , czy grozi mi operacja???

Daria
Gość

Witam 2 lata temu miałam wypadek komunikacyjny i stwierdzono u mnie wieloletnią dyskopatie… Praktycznie od 14 roku życia bolał mnie kręgosłup w odcinku lędźwiowym.. Ale gdy szłam do lekarza to… Czytaj więcej »

Natalia
Gość

Świetny artykuł, dziękuję! Dzięki niemu nasunęło mi się kilka pytań. Mam stwierdzona dyskopatię w odcinku lędźwiowym wraz z przepukliną (diagnoza postawiona, gdy mialam 21lat). Bylam kilka razy na rehabilitacji (prądy,… Czytaj więcej »

Daśka
Gość

Witam ???? Temat przerabiam od prawie 15 lat po upadku z koniem. O dziwo do najlepszej sprawności wróciłam… Nadal jeżdżąc konno ???? co nie zabije to wzmocni. Mam pytanie. Moja… Czytaj więcej »

Joanna
Gość

Witam. Mam 27 lat i ból prawej ręki (szczególnie w nocy) jest nie do zniesienia. Po wykonaniu rezonansu odcinka szyjnego w opisie mam dużo różnych rzeczy napisanych: „Zniesienie lordozy szyjnej… Czytaj więcej »

Danka
Gość

Witam, Szukając w internecie informacji na temat dyskopatii i uszkodzeń krążka międzykręgowego, natknęłam się na wzmiankę odnośnie badań prowadzonych nad regeneracją uszkodzonych pierścieni włóknistych za pomocą komórek macierzystych. Czy posiada… Czytaj więcej »

Wojtek
Gość

Witam, mam 44 lata. Mało uprawiam sportu, siedzę dużo przy komputerze. 10 lat temu miałem okres (5 letni) gdy mocno obciążałem kręgosłup (dźwiganie) W tym czasie miewałem ataki rwy kulszowej… Czytaj więcej »

Ula
Gość

Witam! Analizując opis mojego MRI zastanawia mnie, czy możliwe jest jednoczesna „na poziomie C5/C6 centralna, szerokopodstawna pjm z osteofitozą nieznacznie modelująca rdzeń kręgowy” z „wypuklina krążka mk C5/C6 i pogrubiałe… Czytaj więcej »

Antek
Gość

Witam, mam pytanie, czy włókna w dysku, jeśli zostały rozerwane i doszło do dyskopatii, to czy po rehabilitacji i powrotu jądra miażdżystego na swoje miejsce włókna te mają zdolność to… Czytaj więcej »

Basia
Gość

Witam, od prawie trzech miesięcy zmagam się z rwą kulszową i ogólnym bólem kręgosłupa. Przez 2 miesiące przepisywane były mi leki przeciwbólowe (tylko łagodziły ból). Neurolog stwierdził, że wszystko jest… Czytaj więcej »

Basia
Gość

Mam jeszcze jedno pytanie, czy możliwe, że ból spowodowany przepukliną w odcinku lędźwiowym promieniuje również do góry? Boli mnie (niestety) też kręgosłup w odcinku piersiowym i zastanawiam się czy tam… Czytaj więcej »

Jacek
Gość

Witam w 2015 roku 1 września trafiłem do szpitala z dolegliwościami kręgosłupa. Po krutce zaraziłem się gronkowcem złocistym który umiejscowił się w kręgosłupie L1/L2 . Po długim leczeniu a raczej… Czytaj więcej »

Your name
Gość

Witam,bardzo cenne wskazówki i porady.Wiele się dowiedziałem.Chciałbym prosić o komentarz MR,zalecenia.Moja przygoda z kręgosłupem trwa juz 17 lat.A oto mój opis MR:w trzonie kręgu L4 najprawdopodobniej naczyniak.Na poziomie Th9/Th10 dokanałowa… Czytaj więcej »

Michalina
Gość

Dzień dobry. Jak bardzo poważnym urazem jest dyskopatia L4-L5. Jądro wylało się centralnie-prawobocznie na ok. 7mm. Modeluje oponę i uciska na prawy korzeń nerwowy, generując duży ból i parestezję. Do… Czytaj więcej »

Edyta
Gość

witam. Mam dyskopatię, jestem po operacji wysunięcia jądra miażdżystego w odc.L-S , obecnie powysuwane dyski w każdym odcinku kręgosłupa a do tego syringomielię w odc. Th. Czy i jak rehabilitować… Czytaj więcej »

A***
Gość

Witam Mam 20 lat rok temu zostało i mnie stwierdzone obniżenie wysokości i intensywności sygnału krążka miedzykregowego c3/c4. Na dobra sprawę usłyszałam tylko ze nie dzieje się nic złego, nie… Czytaj więcej »

Anna
Gość

Witam. Mam 25lat, 3lata temu wykonałam tk kręgosłupa bo strasznie bolal mnie kregoslup. W skrócie napiszę wynik: lordoza, poziome ustawienie kości krzyżowej, rotacja kręgów w stronę lewa, krótkie nasady lukow… Czytaj więcej »

Anna
Gość

Witam, nie zrozumieliśmy sie. Chodzi mi o to, skąd taka duża zmiana w kręgosłupie na lepsze? Po trzech latach dodam.

Salon
Gość

Witam.
Czy jest prawdą, że przy wypuklinach nie zaleca się masażu, a przy przepuklinach, już tak?
Usłyszałam taki zdanie, wypowiedziane przez lekarza i nie bardzo rozumiem z czego wynika ta teza.

kasia
Gość

WItam, czym sie nawadniaja krazki? na co zwrocic szczegolna uwage w diecie zeby komorki byly dozywione i krazki mogly sie odzywiac podczas snu ? Wiem ze woda sie nie odzywia… Czytaj więcej »

Andrzej
Gość

Czy przy diagnozie (w opisie ogromna wypuklina) tylko pozostaje operacja z wymianą dysku . A przy okazji nad mienie że w artykule ma pan rację z tym że – 15… Czytaj więcej »

Basia
Gość

Witam. Na tk wyszło mi lewe boczne skrzywienie i szerokie uwypuklenie krążka między kręgowego z uciskiem na worek oponowy. Mało mi to mówi… Jestem po upadku ze schodów i zastanawiam… Czytaj więcej »

Agnieszka
Gość

Witam, Prawie od roku 3 razy w tygodniu chodzę na fitness typu TBC (ćwiczenia na wszystkie partie mięśni), dodatkowo od nieco krótszego czasu uczeszczam tez na zajęcia typu: zdrowy kręgosłup,… Czytaj więcej »

Jola
Gość

Witam. Odebralam dzis wyniki rezonansu kregoslupa piersiowego. Oto wynik. Zachowana fizjologiczna kifoza. W czesci centralnej trzonu Th4 obecnosc drobnego naczyniaka o srednicy do 10 mm. Pozostale trzony o zachowanej wysokosci… Czytaj więcej »

Jola
Gość

Czy to jest cos powaznego?

Kasia
Gość

Witam. Kobieta 35 lat, ból kręgosłupa od 6 lat, rwa kulszowa od 9 miesięcy, wynik badania rezonansu w sekwencjach SE (T1-sag i ax.) i TSE (T2- sag. i ax.) -nieznaczna… Czytaj więcej »

Asia
Gość

Witam, mam 23 lata i od 1,5 roku miewałam bóle odcinka lędźwiowego około raz na miesiąc… ból łapał mnie przy szybkim skręcie lub podniesieniu czegoś cieżkiego zbyt szybko. Jednak ból… Czytaj więcej »

Kasia
Gość

Czy przyczyną bólu przy dyskopatii jest dostanie się jądra miażdżystego w niepożądane obszary czy brak amortyzacji między kręgami?

Anita
Gość

witam, rok temu uległam wypadkowi w pracy złamałam obojczyk ,chorowałam 4 miesiące rehabilitacja i do pracy .Od 3 tygodni mam bóle w plecach właściwie to nie potrafię go zlokalizować promieniuje… Czytaj więcej »

Olimpia
Gość

Witam. Czy przepuklina krazka w odcinku krzyzowo ledzwiowym moze byc wyczuwalna pod palcami? Czy jest mozliwe,ze dotykajac plecow w tym odcinku czuc ja pod palcami? Proszę o odpowiedź.

Aneta
Gość

Witam serdecznie, siódmy tydzień zmagam się z bólem (najpierw w odcinku lędźwiowo-krzyżowym, następnie wzdłuż prawej nogi do stopy, teraz momentami powraca w górę do prawego pośladka i kręgosłupa – dolnego… Czytaj więcej »

Kasia
Gość

Diagnostykę w dyskopatii wykonuję reumatolog?

M.....
Gość

Witam Od ok 3 m-cy dokucza mi rwa kulszowa. Posladek, brzeg łydki i stopy. Wynik rezonansu: Lordoza ledźwiowa zachowana. Na poziomie L2/L3 pjm krazka miedzykr. modeluje worek oponowy, wpukla się… Czytaj więcej »

Grażyna
Gość

witam mam pytanie w RM wyszło mi pęknięcie promieniste pierścienia włóknistego ( potencjalne źródło dolegliwości bólowych ) czy to można wyleczyć czy musi być operacja . Mam z tego powodu… Czytaj więcej »

Wojtek
Gość

Witam. Od pół roku zmagam się z bólami kręgosłupa w odcinku lędźwiowym. Po wizycie u neurologa udałem się na MR kręgosłupa lędźwiowo krzyżowego i wynik jest najtepujacy : Wyrównanie fizjologicznej… Czytaj więcej »

Maciej
Gość

Witam serdecznie, Zdiagnozowano u mnie przepulkinę kręgosłupa l5 s1 i torbiel synowialna stawu miedzykregowego l4. Ostry ból przeszedł, codziennie boli mnie krzyż, nie wiem czy tylko przepuklina czy torbiel też.… Czytaj więcej »

Maciej
Gość

W wyniku krążek jest pęknięty, ale nie jest napisane nic na temat przemieszczenia na zewnątrz jądra miażdżystego. Czy przy torbieli można biegać, czy powinno się ją usunąć?

MACIEJ
Gość

Serdecznie dziękuję za fantastyczną stronę, zasiadłem do kompa poszukując informacji o implantach a utknąłem na Pańskich ocenach i radach. Od czterech tygodni jestem szczęśliwym posiadaczem implantu na poziomie C5/C6, ma… Czytaj więcej »

Bogusia
Gość

Witam serdecznie. Właśnie odebrałam wyniki rezonansu magnetycznego mojej 15 letniej córki. Na poziomie L4-L5 tylna wypuklina modelująca worek opony twardej, zwężająca zachyłki boczne z możliwym obustronnym uciskiem korzeni nerwów. Zniesiona… Czytaj więcej »

Aurelia
Gość

Witam serdecznie Rewelacyjny materiał – dużo się dowiedziałam, ale mam jeszcze więcej wątpliwości . Mam 57 lat , w wieku 30 lat miałam wypadek samochodowy – uderzenie boczne, w wyniku… Czytaj więcej »

Daniel
Gość

Witam Pana, Bardzo prosze o opinię i rady czy mam się poddać operacji kręgosłupa czy co ja mam zrobić, bo powiem szczerze szukałem już pomocy u ortopedów, chirurgów, neurochirurgów, neurologów,… Czytaj więcej »

Ania
Gość

Witam, od 5 miesięcy mam dolegliwości w odcinku L-S, w badaniu MR: boczne skrzywienie kręgosłupa L, zmiany zwyr. pod postacią zmian w blaszkach granicznych trzonów kręgów oraz osteofitów na krawędziach.… Czytaj więcej »

Marzena
Gość

Witam. Bardzo interesujący artykuł. Pozostaje tylko pogratulować tak bogatej wiedzy. Proszę o kilka zdań dot. Wyniku rtg: Lumbalizacja S1 Zniesienie lordozy lędźwiowej Zwężenie przestrzeni miedzykregowej L4-L5 Jestem przed wizytą u… Czytaj więcej »

Piotr
Gość

Witam. Na wstępie tak jak wiele osób pochwalę stronę naprawdę dużo rzetelnych informacji. Jestem po badaniu RTG gdzie wyszła „Dyskopatia L5-S1” oraz „drobne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowego i piersiowego”. To… Czytaj więcej »

Beata
Gość

Witam serdecznie . Po przeczytaniu tak interesującego artykułu , który wzbudził we mnie zaufanie do do autora 🙂 ,postanowiłam i ja zapytać o moja sytuacje . Otrzymałam wyniki MR ,a… Czytaj więcej »

Marzena
Gość

Dziękuję za odpowiedź. Lekarz rodzinny wypisal skierowanie do ortopedy. Mam poprosić o rezonans magnetyczny aby dowiedzieć się o Zwężenie kręgów, które powoduje ból od dolnej części kręgosłupa po pośladek i… Czytaj więcej »

Przemek
Gość

Witam, Chciałbym dowiedzieć sie z jakich materiałów/składników robione sa implanty, które sa wsadzanie operacyjnie? Chodzi mi o odcinek L4-L5. Pamietam, że lekarze nazywali go potocznie „banan”. Pytam ponieważ kilka miesięcy… Czytaj więcej »

Janek
Gość

Witam, zainteresował mnie Pana artykuł, podchodzi do opisu niekonwencjonalne i wiele wyjaśnia. Mam pytanie w moim przypadku na poziomie L1 i L2 mam cenyralno-prawoboczną przepuklinę krążka na ok. 3.5 mm… Czytaj więcej »

Kamil
Gość

Dane ze skierowama: Stan po urazie kręgosłupa. Złamanie dolnej blaszki granicznej L1. Dyskopatia L4-L5-S1. W pozycji leżącej widoczne wyrównanie fizjologicznej lordozy lędźwiowej. Wysokość trzonów kręgów zachowana. Przestrzeń międzykręgowe L1-L2 zwężone… Czytaj więcej »

Anna
Gość

Podczas pobytu w szpitalu z rozpoznaniem „ostre zapalenie uchyłków esicy” zrobiono mi TK jamy brzusznej i jakby przy okazji przebadano odcinek lędżwiowy kręgosłupa. Oto opis: pojedyńczy guzek Schmoria w granicy… Czytaj więcej »